Als kunstverzamelaar struin ik dagelijks het internet af op zoek naar interessante aanwinsten. Daarbij kom ik regelmatig vals werk tegen, d.w.z. schilderijen die aangeboden worden als zijnde vervaardigd door een bepaalde (meestal bekende) kunstenaar maar die dat in werkelijkheid niet zijn. Dit is een groot probleem omdat vervalsingen een waarde van 0 euro hebben. Daarnaast ondermijnen vervalsingen het vertrouwen van de koper (slachtoffer) in de kunst. Experts zeggen dat een aanzienlijk deel van de verhandelde kunst vals is. Dit geldt ook voor de museale collecties.  Volgens sommige deskundigen kan het gaan om een percentage van wel 40%.

De meeste vervalsingen zijn duidelijk te onderscheiden van echt. Genialiteit kun je namelijk niet makkelijk vervalsen. En zelfs een handtekening of de signatuur, is niet altijd makkelijk na te maken. Soms echter zijn de vervalsingen geraffineerder en trappen zelfs deskundigen er in. Han van Meegeren was een beroemd en bekwaam vervalser van onder andere werken van Vermeer. Zijn vervalsingen zijn lange tijd onontdekt geweest.

Zelf heb ik de afgelopen jaren ook een paar maal een vals werk aangekocht. Zo kocht ik een werk van Cornelis Vreedenburgh op een bekende Nederlandse veiling maar dit bleek later vals te zijn, terwijl het wel als echt werd geafficheerd. Verder kocht ik niet lang geleden in het buitenland een mooi werk van Ferdinand Hart Nibbrig maar de signatuur bleek na ontvangst van het schilderij, met 3 b’s geschreven te zijn. Kortom ook vals tenzij de schilder plots last van woordblindheid kreeg. In beide gevallen kreeg ik netjes mijn geld terug van het veilinghuis. Toch voelde ik mij lullig dat ik er blijkbaar ingetrapt was.

Hoe kun je je wapenen tegen valse aankopen ? Bijgaand enkele tips:

  • Zorg dat je verstand hebt van de materie, ken de kunstenaar en zijn signatuur (deze kunnen veranderlijk zijn, verder hebben sommige kunstenaars verschillende signaturen gebruikt bijvoorbeeld per jaargetijde),
  • Zorg dat je de herkomst (“provenance”) kunt achterhalen en neem niet te snel genoegen met een mooi praatje (“komt uit de kringloopwinkel”),
  • Zorg ook dat je informatie hebt over de betrouwbaarheid van de verkoper, is deze bona fide ? De superinvesteerder Warren Buffett zei het al, “if you don’t know jewelry, know your jeweler
  • Koop via betrouwbare partijen als galeries (wiens naam en reputatie op het spel staat als men een vervalsing verkoopt) of bekendere veilinghuizen (let hierbij ook goed op de aanduiding in de catalogus want veilinghuizen hebben bepaalde codes waarmee men aan kan geven dat de echtheid niet gegarandeerd wordt: als bijvoorbeeld de geboorte- en sterfdatum van de kunstenaar er niet bij staan, is de authenticiteit niet gegarandeerd en kun je als koper ook niet je geld terugkrijgen),
  • Vraag een second opinion van een onafhankelijk deskundige of taxateur,
  • Koop bij voorkeur pas nadat fysieke inspectie heeft plaatsgevonden (bekijk het werk onder een UV lamp, let op ouderdom, bekijk aantekeningen en etiketten op de achterzijde),
  • Bedenk dat “if something looks too good to be true, it probably isn’t true”. Iedereen wil graag een Rembrandt ontdekken op een site als marktplaats of EBay maar de kans daarop is kleiner dan de staatsloterij winnen. Verder zijn verkopers ook zelden gek.
  • Mocht het onverhoopt toch een keertje verkeerd lopen, realiseer je dan dat je van je fouten het meeste leert.

Het gaat mij boven de pet dat er mensen zijn die bewust vervalsingen op de markt brengen. Dit kan ik niet anders zien dan als misdadig. Het is echter een fact of life dat het gebeurt en een verzamelaar moet zich daardoor niet laten ontmoedigen.

Overigens heb ik in het verleden regelmatig contact gezocht met een aanbieder van een vervalst schilderij. Dit geeft echter bijna altijd gedoe en gezeur. Verder heb ik ook weleens het team bij de politie gespecialiseerd in vervalste schilderijen, geattendeerd op een grootaanbieder van vervalste werken. Dit was echter zonder succes. Men bleek pas in actie te komen bij echt significante bedragen.

Ik leg me er dan ook bij neer dat ik de wereld niet kan verlossen van vervalsingen. Ik probeer alleen mezelf en mensen in mijn directe omgeving te behoeden voor teleurstelling.